Zespół nerczycowy

Oceń:
Zespół nerczycowy

Co to jest i jakie są przyczyny?

Zespół nerczycowy to grupa objawów klinicznych (dolegliwości) oraz nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych, będących powikłaniem chorób nerek, w których dochodzi do dużej utraty białka z moczem (białkomocz).

Na zespół nerczycowy składają się następujące zaburzenia:

  • duży białkomocz jako przyczyna zespołu nerczycowego (utrata białka z moczem wynosi ponad 3,5 g na dobę, a w ciężkich przypadkach nawet kilkanaście gramów na dobę)
  • obrzęki (zobacz niżej)
  • małe stężenie białka we krwi (gdyż jest ono tracone z moczem)
  • duże stężenie lipidów we krwi, głównie cholesterolu

Przyczyną zespołu nerczycowego są choroby nerek, w których dochodzi do uszkodzenia struktur kłębuszków nerkowych.

U dzieci zdecydowanie najczęstszą przyczyną jest submikroskopowe kłębuszkowe zapalenie nerek.

U dorosłych przyczyny są bardziej zróżnicowane. W ok. 2/3 przypadków jest to pierwotne kłębuszkowe zapalenie nerek, a w 1/3 inna choroba, której powikłaniem jest uszkodzenie nerek (cukrzyca, toczeń rumieniowaty układowy, skrobiawica).

W zmienionych chorobowo kłębuszkach ulegają przesączeniu (jak przez „dziurawe sito”) białka osocza, przede wszystkim albuminy, które są następnie tracone z wydalanym moczem. Gdy szybkość utraty białka przez nerki jest większa niż wytwarzanie nowych białek przez wątrobę, to ich stężenie we krwi z czasem jest coraz mniejsze. Małe stężenie białka we krwi oraz zatrzymywanie sodu przez chore nerki to przyczyny gromadzenia się wody w organizmie oraz powstawania obrzęków.

Częstsze przyczyny zespołu nerczycowego
Kłębuszkowe zapalenie nerek (KZN)
  • submikroskopowe KZN
  • błoniaste KZN
  • ogniskowe i segmentalne stwardnienie kłębuszków nerkowych
  • mezangialne KZN (w tym nefropatia IgA)
Uszkodzenie kłębuszków nerkowych w przebiegu innych chorób
  • cukrzycowa choroba nerek
  • skrobiawica nerek
  • nefropatia toczniowa
  • nowotwory (chłoniaki, szpiczak plazmocytowy, rak płuca, sutka, jelita grubego, żołądka, nerki)
  • reakcje na leki i substancje nefrotoksyczne (niesteroidowe leki przeciwzapalne, złoto, penicylamina, heroina)
  • zakażenia (wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C, HIV)
  • stan przedrzucawkowy lub rzucawka
  • zakrzepica żyły nerkowej

Jak często występuje zespół nerczycowy?

Jest stosunkowo rzadkim zaburzeniem, w ciągu roku występuje jeden nowy przypadek na 100 tys. osób.

Jak się objawia zespół nerczycowy?

Pierwszym objawem zwykle są obrzęki twarzy (wokół oczu) występujące rano oraz obrzęki podudzi, zwiększające się w pozycji stojącej, największe wieczorem. Początkowo mogą być przemijające, tzn. występować z przerwami. Niekiedy szybko narastają i w ciągu paru dni prowadzą do zwiększenia masy ciała o kilka kilogramów.

W najcięższych przypadkach oprócz obrzęków całego ciała dochodzi do gromadzenia się płynu w jamie brzusznej (wodobrzusze) i jamach opłucnej. Towarzyszące temu dolegliwości to brak apetytu oraz osłabienie. Następstwem choroby nerek mogą być nadciśnienie tętnicze oraz objawy niewydolności nerek - ostrej lub przewlekłej.

Jako powikłanie wystąpić mogą zakażenia oraz zakrzepica żylna lub tętnicza (gdyż z moczem tracone są również przeciwciała oraz białka regulujące krzepnięcie krwi). Typową nieprawidłowością jest również duże stężenie cholesterolu we krwi.

Co robić w razie wystąpienia objawów?

Wystąpienie obrzęków jest zawsze niepokojącym objawem i powinno skłonić do niezwłocznej wizyty u lekarza.

Jak lekarz ustala diagnozę?

Lekarz rozpoznaje zespół nerczycowy na podstawie obecności obrzęków oraz nieprawidłowych wyników badań moczu (białkomocz zwykle >300 mg/dl, utrata białka z moczem >3,5 g na dobę) i krwi (małe stężenie białka całkowitego i albuminy, duże stężenie cholesterolu całkowitego i LDL).

Następnie lekarz ustala, jaka choroba nerek jest przyczyną zespołu nerczycowego. Informacje z wywiadu, badania fizykalnego oraz wyniki wykonanych badań laboratoryjnych i obrazowych mogą być wystarczające do rozpoznania przyczyny zespołu nerczycowego w przypadku cukrzycowej choroby nerek, skrobiawicy oraz, często, nefropatii w przebiegu tocznia rumieniowatego układowego. Aby z pewnością ustalić przyczynę, należy wykonać biopsję nerki.

W przypadku kłębuszkowego zapalenia nerek wynik biopsji pozwala określić jego typ, co ma duże znaczenie dla decyzji o sposobie leczenia.

Jakie są sposoby leczenia?

Najważniejsze jest leczenie przyczyny, czyli choroby prowadzącej do uszkodzenia kłębuszków nerkowych. W pierwotnych i wielu wtórnych kłębuszkowych zapaleniach nerek jest to leczenie immunosupresyjne, najczęściej steroidami.

Leczenie farmakologiczne

Jeżeli brak jest przeciwwskazań, stosuje się lek z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny lub bloker receptora angiotensynowego (albo oba), gdyż zmniejszają one białkomocz i działają ochronnie na nerki.

Obrzęki leczy się, stosując leki moczopędne (niekiedy konieczne są duże dawki) tak, aby masa ciała zmniejszała się ok. 1 kg na dobę.

Dieta

Konieczne jest ograniczenie soli w pokarmach do mniej niż 6g/dobę (6g = 1 łyżeczka). Stężenie cholesterolu zmniejsza się samoistnie, gdy zmniejsza się białkomocz. Jeżeli jednak utrzymuje się hipercholesterolemia, to należy zastosować lek zmniejszający stężenie cholesterolu (statyna).

Leczenie powikłań zakrzepowych

W przypadku wystąpienia powikłań zakrzepowych stosuje się leki przeciwkrzepliwe - zwykle tak długo, jak długo utrzymuje się zespół nerczycowy (więcej o żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej i jej leczeniu - zobacz: Zakrzepica).

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Zespół nerczycowy jest następstwem dużej utraty białka z moczem i ustępuje, gdy białkomocz istotnie się zmniejszy. Całkowite wyleczenie ma miejsce wtedy, gdy choroba nerek zostanie wyleczona lub samoistnie ustąpi i zwykle dotyczy to osób z kłębuszkowymi zapaleniami nerek.

W części przypadków wyleczenie jest trwałe, jednak w u niektórych osób po jakimś czasie może dojść do nawrotu. W przypadkach takich jak cukrzycowa choroba nerek lub skrobiawica można liczyć jedynie na poprawę, a nie całkowite wyleczenie.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?

W przypadku pacjentów z przewlekłą chorobą nerek zwykle konieczny jest wieloletni nadzór lekarski. Osoby te powinny pozostawać pod opieką nefrologa, który w każdym przypadku decyduje, w jakich odstępach czasu należy zgłaszać się do kontroli oraz jakie należy wykonywać badania.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Zapobieganie zespołowi nerczycowemu polega na zapobieganiu i leczeniu chorób nerek przebiegających z dużym białkomoczem. Możliwe jest to przede wszystkim w przypadku cukrzycowej choroby nerek oraz przewlekłych chorób zapalnych.


Zespół nerczycowy w pytaniach i odpowiedziach

Czy przy nawracającym zespole nerczycowym mogę chodzić na siłownię? » dr n. med. Robert Drabczyk
Udostępnij:

Dodanie komentarza oznacza akceptację regulaminu

Publikacje, którym ufa Twój lekarz

Medycyna Praktyczna jest wiodącym krajowym wydawcą literatury fachowej. 98% lekarzy podejmuje decyzje diagnostyczne lub terapeutyczne z wykorzystaniem naszych publikacji.

 

Aktualności

  • Minęło 16 lat od pierwszego przeszczepienia nerki w Bydgoszczy
    6 maja 2000 roku o godz. 18:59 w Bydgoszczy przeszczepiono pierwszą nerkę pobraną od dawcy zmarłego. 4 dni później (10 maja 2000 r.) dokonano pobrania i przeszczepienia nerki od dawcy żywego – siostra oddała nerkę bratu. Od tamtego czasu w Ośrodku Transplantacyjnym w Bydgoszczy przeszczepiono ponad 1000 nerek, w tym 23 od dawców żywych.
  • Pierwsze w USA przeszczepienia narządów między dawcą i biorcą z HIV
    Transplantolodzy z Johns Hopkins University w Baltimore przeprowadzili pierwsze w USA przeszczepienie wątroby i nerki między dawcą i dwoma biorcami narządów zakażonymi HIV.
  • Organ do przeszczepu nie tylko od członka rodziny? Rząd pracuje nad zmianą prawa
    W Ministerstwie Zdrowia zakończył pracę zespół złożony z prawników, psychologów i lekarzy, który przygotował zmianę ustawy transplantacyjnej. Obecnie dawcą organu można zostać po śmierci. Jeśli ktoś chce za życia oddać nerkę drugiej osobie, to według ustawy transplantacyjnej może to zrobić na rzecz bliskiego krewnego w linii prostej, rodzeństwa czy małżonka.

Lekarze odpowiadają na pytania

Przychodnie i gabinety lekarskie w pobliżu

Leki

Korzystając ze stron oraz aplikacji mobilnych Medycyny Praktycznej, wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki oraz zgodnie z polityką Medycyny Praktycznej dotyczącą plików cookies